मधेसमा चुनाव सुरक्षाको स्पेशल कमाण्ड, तीन एसएसपीलाई ८ जिल्लाको जिम्मेवारी

काठमाडौँ । आगामी फागुन २१ गते हुने प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनको सरगर्मीसँगै मधेस प्रदेशमा सुरक्षा संयन्त्रलाई निकै आक्रामक र व्यवस्थित रूपमा परिचालन गरिएको छ। निर्वाचनलाई स्वच्छ र भयरहित बनाउन नेपाल प्रहरीले एआइजीको प्रत्यक्ष निर्देशनमा रहने गरी तीनजना प्रहरी वरिष्ठ उपरीक्षक (एसएसपी) लाई ‘विशेष सुरक्षा अनुगमन तथा समन्वय’ को जिम्मेवारी दिएर फिल्डमा पठाएको छ।

सुरक्षा विश्लेषकहरूले यसलाई ‘विशेष निगरानी मोडेल’ को रूपमा व्याख्या गरेका छन्। निर्वाचनका क्रममा मधेसमा हुन सक्ने सम्भावित अवाञ्छित गतिविधि रोक्न उच्चपदस्थ अधिकारीहरूलाई नै जिल्ला-जिल्लाको कमाण्ड सुम्पिएको यो पहिलो पटक हो।

एसएसपीहरूको जिम्मेवारी बाँडफाँड

प्रहरीले मधेसका आठ जिल्लालाई तीनवटा क्लस्टरमा विभाजन गरी सुरक्षा कमाण्ड तोकेको छ:

एसएसपी भीमबहादुर दाहाल: सिरहा र सप्तरी जिल्ला

एसएसपी शान्तिराज कोइराला: बारा, पर्सा र रौतहट

एसएसपी कमल थापा: धनुषा, महोत्तरी र सर्लाही

यी अधिकारीहरूले निर्वाचन पूर्वको सुरक्षा मूल्यांकनदेखि मतदानको दिनसम्मको सुरक्षा योजना कार्यान्वयनको प्रत्यक्ष नेतृत्व गर्नेछन्।

सुरक्षा चुनौती: आधाभन्दा बढी ‘अति संवेदनशील’

मधेस प्रदेशमा कुल २ हजार १६० मतदानस्थलमध्ये १ हजार २३७ (करिब ५७%) स्थललाई ‘अति संवेदनशील’ को सूचीमा राखिएको छ। निर्वाचन सुरक्षालाई मुख्य तीन तहमा वर्गीकरण गरिएको छ:

 राजनीतिक प्रतिस्पर्धा, दल परिवर्तनको लहर, खुला सीमा, र विगतका झडपका घटनाहरूका कारण मधेसलाई ‘सुरक्षा रेड जोन’ मा राखिएको हो। विशेषगरी सिरहा, सर्लाही, रौतहट र पर्सालाई सबैभन्दा चुनौतीपूर्ण मानिएको छ।

४० हजार सुरक्षाकर्मीको घेरा

मधेस प्रदेशमा निर्वाचन सफल पार्न ठुलो संख्यामा सुरक्षाकर्मी परिचालन गरिएको छ:

• नेपाल प्रहरी: १२,६९२ जना

• निर्वाचन प्रहरी (म्यादी): २८,२९५ जना

• कुल परिचालन: ४०,९८७ जना (सशस्त्र प्रहरी र नेपाली सेना बाहेक)

निगरानीका आधुनिक उपकरण र सीमामा कडाइ

सुरक्षा निकायले यसपटक प्रविधिको उच्च प्रयोग गर्ने भएको छ। अति संवेदनशील क्षेत्रमा ड्रोनमार्फत निगरानी गरिनेछ भने सीमावर्ती नाकाहरूमा ७२ घण्टा अघिदेखि नै विशेष चेकजाँच र आवतजावतमा कडाइ गरिनेछ। अवाञ्छित व्यक्तिको घुसपैठ, अवैध रकमको ओसारपसार र मतदातालाई प्रभाव पार्ने कुनै पनि प्रयासलाई निस्तेज पार्न प्रहरीले ‘क्विक रेस्पोन्स टिम’  समेत परिचालन गरेको छ।

३६ लाख ३६ हजारभन्दा बढी मतदाता रहेको मधेस प्रदेश अहिले चुनावी दृष्टिले मात्र नभई सुरक्षाको दृष्टिले पनि देशकै केन्द्रविन्दु बनेको छ।