‘इभी’ सवारी साधन दुर्घटना किन बढिरहेको छ ?

नेपालमा पछिल्ला वर्षहरूमा विद्युतीय सवारी साधन (EV) को प्रयोग तीव्र गतिमा बढ्दै गएको छ। पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य वृद्धि, वातावरणमैत्री प्रविधिप्रतिको आकर्षण र सरकारी प्रोत्साहनका कारण बजारमा इभीको प्रयोगकर्ताको संख्या दिनानुदिन बढिरहेको छ। तर, यसको प्रयोगसँगै इभी दुर्घटनाका समाचार पनि वृद्धि हुन थालेका छन्। प्रश्न उठ्छ— आखिर किन इभी दुर्घटना बढ्दै छन् ?

१. अनुभव र दक्षताको कमी

नेपालमा धेरै चालकहरू पेट्रोल–डिजेल सवारीसाधन चलाउने अनुभवमा मात्रै आधारित हुन्छन्। इभीमा तीब्र गति, चाँडो एक्सलेरेशन र स्वचालित गियर प्रणाली हुने भएकाले धेरैलाई यसमा सन्तुलन कायम गर्न गाह्रो हुन्छ। अपरिचित प्रविधिबाट उत्पन्न असावधानी दुर्घटनाको प्रमुख कारण बन्दै गएको छ।

२. आवश्यक पूर्वाधारको कमी

चार्जिङ स्टेशनहरूको अभाव, सडकमा इभीअनुकूल पार्किङ सुविधा नहुनु र आपतकालीन उद्धार प्रणालीमा कमजोरीले पनि दुर्घटनापछि क्षति बढाउँछ। केही अवस्थामा चार्जिङको हतारमा चालकले असुरक्षित तरिकाले गाडी चलाउने हुँदा दुर्घटनाको जोखिम अझ बढ्छ।

३. प्राविधिक कमजोरी र मर्मत समस्या

नेपालमा आयात हुने कतिपय इभी सस्तो भर्सनका हुन्छन् जसमा सुरक्षा प्रणाली (जस्तै ABS ब्रेक, एयरब्याग, ब्याट्री सेफ्टी) पर्याप्त हुँदैन। साथै, मर्मत र स्पेयर पार्ट्स सहज नपाइने हुँदा समस्या देखिए पनि तुरुन्त समाधान गर्न सकिँदैन, जसले दुर्घटनाको सम्भावना बढाउँछ।

४. सडक संरचना र ट्राफिक व्यवस्थापन

नेपालका सडक संरचना अझै पनि इभीमैत्री छैनन्। साँघुरा सडक, अनियन्त्रित ओभरटेक, ट्राफिक संकेत प्रणालीको अभाव र चालकहरूको लापरबाहीले दुर्घटना बढाउने प्रमुख कारक बनेका छन्। इभीको तीब्र गतिको क्षमता नेपालका जोखिमपूर्ण सडक सञ्जालसँग मेल खान नसक्दा दुर्घटनाको दर उच्च छ।

५. कानुनी र नीतिगत अभाव

नेपालमा इभी चालकका लागि विशेष तालिम अनिवार्य छैन। लाइसेन्स लिनका लागि सामान्य ड्राइभिङ परीक्षण मात्र पास गर्न पर्याप्त हुन्छ। नीतिगत रूपमा इभी प्रयोग बढाउन प्रोत्साहन दिइए पनि सुरक्षा र प्राविधिक मापदण्डमा भने पर्याप्त ध्यान दिइएको छैन।

निष्कर्ष

इभी सवारी साधन भविष्यको प्रविधि हो, तर यसको सुरक्षित प्रयोगका लागि चालकको दक्षता, गुणस्तरीय सवारी, इन्फ्रास्ट्रक्चर, सडक व्यवस्थापन र नीतिगत स्पष्टता अनिवार्य हुन्छ। अन्यथा, पेट्रोल–डिजेलबाट विद्युतीय सवारीमा परिवर्तनले वातावरणलाई मात्र फाइदा पुर्‍याउने होइन, दुर्घटनाको जोखिम पनि बढाउने खतरा रहन्छ।